Pamiętaj! Postawienie diagnozy i określenie sposobu leczenia należy do lekarza. Wiele lat nauki i praktyki lekarskiej sprawia, że potrafi on rozpoznać choroby być może różniące się nieistotnymi dla nas szczegółami. Zna również możliwe interakcje stosowanych leków. Nie rezygnuj więc ze specjalistycznych konsultacji.



(Sambucus nigra L., rodz. Caprifoliaceae)

Jest krzewem występującym w całej Polsce. Dorasta do kilku metrów wysokości. Jego kora jest popękana i zazwyczaj szara. Rdzeń gałęzi jest dość charakterystyczny, wygląda jak biała gąbka. Liście bzu są pierzaste, składające się z pięciu lub sześciu listków. Kwiaty ma białe z lekkim żółtawym lub kremowym odcieniem. Zebrane są w kwiatostany kształcie baldachimów o słodkim i intensywnym zapachu. Owoce dojrzewają w okolicach sierpnia dając ciemno fioletowe, prawie czarne jagody.


Surowcami dostarczanymi przez roślinę są kwiaty i owoce.

Kwiaty zbiera się przed całkowitym rozwinięciem się wszystkich pąków w baldachimie. Przypada to na okres maja i czerwca. Kwiatostany suszy się w cieniu, w cienkich warstwach, w temperaturze poniżej 35°C, po czym oddziela się ogonki.

Owoce zbiera się, gdy są całkowicie dojrzałe, ścinając całe baldachimy. Niedojrzałe owoce są toksyczne. Przyczyną jest zawartość sambunigryny, uwalniającej podczas suszenia cyjanowodór. Suszenie odbywa się w podwyższonej temperaturze, po czym jagody ociera z szypułek. Oprócz suszenia, popularnymi metodami przechowywania owoców czarnego bzu, są przerabianie ich na soki, dżemy i powidła.


Skład chemiczny

W składzie kwiatów znajdują się takie związki jak flawonoidy, glikozydy, olejek eteryczny i witamina C.

Owoce zawierają więcej witamin, głównie A, B i C, kwasy organiczne, barwniki antocyjanowe, składniki mineralne, także jod, oraz garbniki.


Działanie:

Kwiaty:

  • moczopędne
  • napotne
Owoce:
  • moczopędne
  • napotne
  • przeczyszczające


Zastosowanie

Odwary z kwiatów lub mieszanki je zawierające można podawać dziecku przy przeziębieniach, grypie, nieżytach górnych dróg oddechowych, także przy problemach z nerkami i pęcherzem moczowym.

Napary w postaci mieszanki kwiatów bzu czarnego, kwiatów bławatka i rumianku oraz ziela świetlika, stosuje się przy zapaleniu spojówek, do przemywania oczu.

Owoce bzu czarnego, w formie zaparzanych herbatek jak i przetworów, podawane są w podobnych sytuacjach jak kwiaty. Przydają się również przy problemach z układem pokarmowym działając lekko przeczyszczająco. Dodawane są do mieszanek regulujących trawienie. Same owoce doskonale nadają się także dla bardzo małych dzieci.

Zagęszczony sok stosowany jest przy bólach neuralgicznych.

Przygotowywane soki i przetwory takie jak dżemy i powidła, powinny stanowić wraz z przetworami z malin stały dodatek do diety dzieci często chorujących. Szczególnie podatnych na przeziębienia i choroby układu oddechowego. Należy jedynie uważać, jeśli u dziecka występują biegunki.

Dodatkowym smaczkiem są syropy z kwiatów bzu czarnego, które można stosować podobnie jak zagęszczone soki malinowe, czy wiśniowe. Smak syropu jest całkowicie inny od nieraz nie lubianego soku z owoców czarnego bzu. Są one dostępne w sklepach ze zdrową żywnością jak i marketach.

Ciekawostką są racuszki zawierające świeże kwiaty czarnego bzu. Niegdyś była to tradycyjna potrawa, dziś bardzo rzadko spotykana. Zobaczcie listę innych jadalnych kwiatów.

Owoce czarnego bzu można traktować podobnie jak inne owoce sezonowe, robiąc z nich kompoty, najlepiej mieszane z jabłkami i nieco zakwaszane.

Jeśli zdarzy się wam spożyć surowe owoce, mogą one wywołać nudności lub wymioty, więc lepiej nie proponować ich w tej postaci całkiem małym dzieciom.


Formy podawania

Odwar z kwiatów: 1 łyżkę kwiatów bzu należy gotować przez 5 minut, bez przykrycia, i pozostawić do naciągnięcia przez 15 minut. 1

Syrop z kwiatów: 25 baldachów kwiatów zalewa się 1 litrem syropu cukrowego, przygotowanego w proporcjach litra wody na 1 kilogram lub 1,5 cukru. Po upływie doby syrop odcedza się i zakwasza sokiem z cytryny. Można dodatkowo pasteryzować. 1

Napar z owoców (lekko przeczyszczający): łyżkę suchych owoców, po zalaniu połową szklanki zimnej wody, pozostawia się na noc. Rano powoli doprowadza się do wrzenia i podaje 1 do 2 razy dziennie. 1

Sok z owoców: na sok wyciśnięty z kilograma dojrzałych owoców należy dodać 400 g cukru, po czym pasteryzować. 1

Syrop z owoców: 1 kilogram owoców należy zalać 2 szklankami wrzątku i gotować przez 10-15 minut. Do wyciśniętego soku dodaje się pół kilograma cukru, po czym zagotowuje. Ilość cukru warto dobrać metodą prób i błędów. Z doświadczenia wiem, że przesłodzony (lub przepalony) syrop czy sok z czarnego bzu trudno jest wypić. 1


Bibliografia:
1 [1: 160-161]

Tagi: ,


Zostaw odpowiedź

Musisz się zalogować aby móc komentować.